Teveel eiwitten beschadigen nieren

Eiwitrijke diëten zijn ‘hot’. Er zijn allemaal variaties op het thema: low-carb, Atkins, Montignac, paleo, dr. Frank of het oerdieet. Het basisprincipe is echter steeds hetzelfde: eet meer eiwitten. Over paleo of het oerdieet schreef ik al eerder dit blog. Ik concludeerde toen dat het dieet van jager-verzamelaars weliswaar gezonder is dan het huidige voedingspatroon van heel veel mensen, maar dat onze leefomstandigheden niet te vergelijken zijn met die van toen: wij lopen geen 10 km per dag en smijten niet met rotsblokken. Wij zitten een groot deel van de dag in een comfortabele stoel, liggen in zachte bedden en hebben centrale verwarming.

Daarbij ontstond het vleesrijke jager-verzamelaarsdieet bij gebrek aan voldoende groenvoer en zaden, een gebrek aan kilocalorieën. Niet direct een probleem waar we vandaag de dag mee te kampen hebben!

Overigens wil ik de genoemde diëten niet over een kam scheren, er is wel degelijk een onderscheid te maken. In de praktijk blijken echter veel mensen door dergelijke diëten de boterhammen te laten staan en relatief veel meer eieren, vlees, vis en kip te eten.

Maar waarom eigenlijk?

 

Wat doen eiwitrijke diëten?

Wij hebben eiwitten nodig voor het behoud van onze spieren. Zeker als we ouder worden breken onze spieren af. Zonder eiwitten kan dit snel gaan. Alleen eiwitten eten is dan overigens niet voldoende. Eigenlijk hebben die eiwitten vooral zin als je er ook nog bij beweegt, dat stimuleert de spieropbouw, zodat je onder aan de streep minder spieren verliest of zelfs meer spiermassa krijgt. En dit is niet alleen nodig om slank en strak te blijven. Juist ook ouderen die bijvoorbeeld door een botbreuk in het ziekenhuis belanden verliezen vaak spiermassa.

Een ander belangrijk voordeel van eiwitten is dat ze je een vol gevoel geven. Je bent langer verzadigd, waardoor je minder de neiging hebt te snoepen en te snacken. Het is hierdoor voor veel mensen gemakkelijker af te vallen bij een eiwitrijk dieet.

 

Wat zijn eigenlijk eiwitten?

Eiwitten zijn complexe structuren van moleculen die je vooral vindt in dierlijke producten zoals vlees, vis, kip, zuivel (kwark, melk, yoghurt, etc), ei, peulvruchten (zoals soja, linzen, kikkererwten en bonen), noten en zaden en in mindere mate ook in granen (zoals brood en rijst).

Door eiwitten uit voeding af te breken, krijgt het lichaam bouwstenen om lichaamseiwitten aan te maken. In ons lichaam worden eiwitten zoals spieren continu aangemaakt en afgebroken. Overtollige eiwitten uit voeding en lichaamseiwitten die niet meer functioneren, worden door ons lichaam afgebroken en de restproducten verdwijnen via de nieren, waarna ze uiteindelijk in de urine opgenomen worden en vervolgens het lichaam verlaten.

Er wordt ook veel gesproken over ‘detox’ en het schoonmaken van ons lichaam. Meestal wordt dan alleen de lever genoemd als belangrijk orgaan in dat proces. Nieren zijn echter minstens zo belangrijk, een orgaan dat centraal staat in de verwerking van afvalstoffen.

 

Hoeveel eiwitten hebben we nodig?

Het menselijk lichaam heeft gemiddeld 0.66 gram eiwit per kilogram lichaamsgewicht nodig. In de meeste landen wordt een aanbeveling van 0.8 gram eiwitten per kilogram lichaamsgewicht per dag gehanteerd. Uitgangspunt is dat daarmee vrijwel iedereen volledig aan zijn eiwitbehoefte komt. Als je dus 70 kg weegt, dan heb je per dag 56 gram eiwit nodig en dat is voor de meeste mensen rond 10% van de kilocalorieën per dag. We hebben dus helemaal niet zo veel nodig, zelfs veel minder dan we nu gemiddeld binnen krijgen (16%).

In de Verenigde Staten wordt aanbevolen 10-35% van de kilocalorieën uit eiwitten te halen. Vreemd, want het lijkt erop het risico op overlijden toeneemt bij een voedingspatroon dat voor meer dan 20% uit eiwitten bestaat. De Nederlandse Gezondheidsraad zegt dat een hoge eiwitinname verzuring van het lichaam tot gevolg heeft, waardoor waarschijnlijk de uitscheiding van calcium met urine toeneemt (botontkalking dus) en wellicht kan leiden tot een kortere levensduur. Zij heeft daarom een bovengrens bepaalt van 25%.

Een paleo-aanhanger die ontbijt met eieren, luncht met een salade met zalm en ’s avonds vlees van met gras gevoede runderen eet, kan met gemak aan de 25% komen en dat baart zorgen. Het lichaam kan hierdoor versneld verouderen, dit beschreef ik al eerder in een ander blog.

 

Nieren onderschat?

De nieren hebben een essentiële rol in het reguleren van de balans tussen een enorme hoeveelheid stoffen in ons lichaam. Ook speelt het een centrale rol bij de regulering van onze bloeddruk. Het westerse dieet, bestaande uit veel eiwitten, suiker, zout en vet, creëert veel welvaartsziekten. Dit voedingspatroon is echter niet alleen gerelateerd aan obesitas, hart- en vaatziekten, darmkanker en botontkalking, maar ook aan chronische nierinsufficiëntie; nummer 16 op de lijst van oorzaken van overlijden.

Uit een groot onderzoek onder Amerikaanse vrouwen bleek dat vrouwen die hoog scoorden op een typisch westerse voedingspatroon een twee maal zo hoog risico te hebben op nieraandoeningen dan vrouwen die een gezond eetpatroon hadden.

 

Wat te doen?

Uit het onderzoek bleek dat de meest gezonde vrouwen een voedingspatroon hadden dat sterk overeen kwam met een bloeddrukverlagend dieet. Hierover schreef ik al eerder dit blog. Ook blijkt het klassieke mediterrane dieet weldadig te zijn voor de nieren. Allemaal voedingspatronen met voldoende, maar zeker niet teveel eiwitten.

In een recent onderzoek van de National Kidney Foundation werd onlangs expliciet het gevaar van een eiwitrijk dieet onderstreept. Het onderzoek concludeerde dat met name het hoge aandeel dierlijke eiwitten in de voeding een bedreiging is voor het lichaam in het algemeen en de nieren in het bijzonder. Niet alleen vanwege de eiwitten. Veel van de eiwitrijke, dierlijke producten zoals vlees, vis en kip worden vaak bereid met een flinke hoeveelheid zout. Zout is een belangrijke risicofactor voor het ontstaan van een hoge bloeddruk, hart- en vaatziekten en nierziekten.

 

Rustig aan met die eieren!

Voor de voorstanders van het jager-verzamelaarsdieet: Per saldo lijkt het erop dat onze voorouders toch voornamelijk plantaardig tropisch voedsel aten en alleen ter aanvulling vlees namen. Pas toen men verhuisde naar Noordelijker regio’s nam vlees een steeds groter deel in van het dagelijkse voedingspatroon bij gebrek aan kilocalorieën. Recent hebben onderzoekers bovendien aangetoond dat de jager-verzamelaar wel degelijk grote hoeveelheden glucose binnen kreeg en dat er eigenlijk geen volk is, zelfs niet rondom de Noordpool, dat meer dan 30-35% van de kilocalorieën uit eiwitten haalde. Een dergelijke hoge eiwitinname zou zelfs een dodelijke eiwitvergiftiging kunnen veroorzaken.

Wil je weten hoeveel eiwitten jij eigenlijk binnen krijgt? Houd dan eens een tijdje exact bij wat je eet via de Eetmeter.

 

Bronnen

World Health Organization. Protein and amino acid requirements in human nutrition: report of a joint WHO/FAO/UNU expert consultation. 2007. 

Gezondheidsraad. Voedingsnormen: energie, eiwitten, vetten en verteerbare koolhydra- ten. Den Haag: Gezondheidsraad, 2001; publicatie nr 2001/19R (gecorrigeerde editie: juni 2002).

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Dutch National Food Consumption Survey 2007-2010. 2011. 

Marckmann P, Osther P, Pedersen AN, et al. High-Protein Diets and Renal Health. Journal of Renal Nutrition. 2015;25(1):1-5.

Nordic Council of Ministers. Nordic Nutrition Recommendations 2012: Integrating nutrition and physical activity. 5th edition. Copenhagen: Norden; 2014.

Odermatt A. The Western-style diet: a major risk factor for impaired kidney function and chronic kidney disease. Am J Physiol Renal Physiol. 2011;301:F919–F931.

Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu. Volksgezondheidenzorg.info. Ranglijst ziekten op basis van sterfte.

Lin J, Fung TT, Hu FB, et al. Association of Dietary Patterns With Albuminuria and Kidney Function Decline in Older White Women: A Subgroup Analysis From the Nurses’ Health Study. Am J Kidney Dis. 2011;57(2):245–254.

Hardy K, Brand-Miller J, Brown KD, et al. The importance of dietary carbohydrate in human evolution. The Quarterly Review of Biology. 2015;90(3):251-268.

Ook interessant

Share this....

Deel dit met je vrienden!