ayurveda

Je hoort veel mensen over Ayurveda, maar het blijft voor bijna iedereen een vaag begrip:

  • Iets met voeding en India?
  • Een alternatieve geneeswijze?
  • Kwakzalverij?
  • Een geloof?
  • Een levensovertuiging?
  • Lekker Indiaas eten?
  • Wellness, met van die fantastische massages en veel olie?

Daarom presenteer ik een serie over Ayurveda, dit is deel 2. Klik hier om bij deel 1 te beginnen. Of klik hier om direct door te gaan naar deel 3. 

 

De twee energieën

In het vorige deel werd uitgelegd dat het lichaam volgens de Ayurveda een golfbeweging is van energie en informatie is, net zoals het universum dat is. Die energie is echter niet één pot nat. Er wordt -vergelijkbaar met het Chinese yin-yang concept- een onderscheid gemaakt tussen de twee energieën: prakriti en purusha:

Prakriti

Vrouwelijke energie

Vruchtbare grond van het universum

Materie

Actief

Creatief

Primair/wortel

Scheppende kracht (doen)

Intellect en ego (zintuigen en organen)

Yin



Purusha

Mannelijke energie

Bevruchtend

Geest/energie

Passief

Beschouwend/voelend

Altijd aanwezig (omnipresent)

Zuiver bewustzijn

Zelf en ziel, het goddelijke

Yang

Jouw persoonlijke prakriti is je basis en het bepaalt wat jou in harmonie brengt met jouw natuurlijke staat. Maar het bepaalt ook wat jou uit je balans en ziek maakt.

 

De drie condities of guna’s

Om te bepalen wat jouw huidige staat of conditie is, maakt de Ayurveda gebruik van een driedeling. Er worden drie eigenschappen of kwaliteiten onderscheiden die iets zeggen over jouw ‘staat’, over de neiging die jouw natuurlijke aard op een zeker moment heeft. Het zegt dus iets over jouw conditie.

De drie condities zijn:

  1. Sattva: balans, licht, intelligentie, harmonie
  2. Rajas: snelheid, beweging, activiteit, energie, emotie, turbulentie, licht
  3. Tamas: traagheid, weerstand, inactiviteit, lethargie, sufheid, weerstand, duisternis

De omschrijvingen geven al aan dat met conditie vooral ook gerefereerd wordt aan geestelijke conditie. Het ligt voor de hand dat Sattva (harmonie) een goede, gewenste toestand of conditie is. Worden we teveel overheerst door Rajas (beweging), dan gaat het over macht, prestige en beheersing. Worden we teveel overheerst door Tamas (traagheid), dan gaat het over angst, onderdanigheid, onwetendheid en verval.

Geneeskrachtige kruiden, maar ook voeding is in de Ayurveda ingedeeld in de hierboven genoemde condities of guna’s. Voeding kan dus harmonie (Sattva), beweging (Rajas) of traagheid (Tamas) stimuleren.

 

De vijf elementen

Vanuit de drie soorten condities of guna’s, komen ook de vijf elementen voort:

Harmonie = Sattva = Ruimte = Ether
Harmonie/beweging = Sattva/Rajas = Beweging = Lucht
Beweging = Rajas = Energie = Vuur
Beweging/traagheid = Rajas/Tamas = Bindend = Water
Traagheid = Tamas = Massa = Aarde

 

Deze vijf elementen vormen een belangrijke kern in de Ayurvedische leer. We gaan hier nu verder niet op in, het is alleen belangrijk het te noemen, omdat het een opstap is naar de 10 constituties.

 

De 10 constituties

Als je voor het eerst bij een Ayurvedische arts komt, dan zal deze eerst onderzoeken wat jouw ‘wezenlijke aard’ is. Wie ben je? Wat is de essentie van de relatie lichaam-geest in jouw specifieke geval?

Vanuit de 2 universele energieën, zijn we via de condities en de vijf elementen, gekomen tot de essentiële aard van een individu. Deze essentiele aard is van groot belang in de behandeling en preventie van ziekte, omdat het aangeeft volgens welk patroon de lichaamsfuncties  verlopen.

We onderscheiden 3 basis constituties en door enkele combinaties kunnen die zich in 10 vormen manifesteren. Onze constitutie of aard wordt in het sanskriet ‘dosha’ genoemd. De drie basisconstituties of dosha’s zijn:

Dosha Elementen Kracht Eigenschappen
Vata Ether/lucht Beweging Snel, licht, koud, subtiel, ruw, droog.
Pitta Vuur/water Transformatie Heet, scherp, licht, zurig, vettig.
Kapha Water/aarde Structuur Zwaar, vettig, langzaam, koud, stevig.

 

Wellicht gaat het je nu wel duizelen, daarom is het voorgaande nog eens samengevat in onderstaande figuur. Daarna gaan we jouw constitutie testen!

 

ayurveda schema

Vata

Smal, tenger postuur

Doet alles snel

Onregelmatige eetlust en spijsvertering

Slaapt licht, neiging tot slapeloosheid

Enthousiast, levendig, verbeeldingskracht

Afkeer van kou

Snel opgewonden

Wisselende stemmingen

Snel van begrip

Vergeetachtig

Neiging tot zorgelijkheid

Neiging tot constipatie

Raakt gemakkelijk vermoeid, neiging teveel in te spannen

Mentale en fysieke energie komt in golven

 

Pitta

Normaal postuur

Gemiddelde lichaamskracht en uithoudingsvermogen

Sterk honger- en dorstgevoel

Bij stress neiging tot kwaadheid en prikkelbaarheid

Afkeer van warmte en zon

Ondernemend karakter, houdt van uitdagingen

Scherp verstand

Duidelijke communicator

Stipt, leeft volgens de klok

Gelijkmatig humeur

Intellectueel scherp

 

Kapha

Stevig, zwaargebouwd

Grote lichamelijke kracht

Constante energie: langzame, gracieuze bewegingen

Rustige, ontspannen persoonlijkheid

Wordt niet vlug kwaad

Neemt nieuwe informatie langzaam op

Goed lange termijn geheugen

Diepe, lange slaap

Neiging tot overgewicht

Langzame spijsvertering

Hartelijk, verdraagzaam

Neiging tot bezitterigheid

Neiging tot zelfgenoegzaamheid

 

Wat is jouw constitutie?

Op basis van de drie hiervoor besproken basisconstituties of dosha’s, onderscheiden we de volgende combinaties:

  1. Vata
  2. Vata-Pita
  3. Pita-Vata
  4. Pita
  5. Pita-Kapha
  6. Kapha-Pita
  7. Kapha
  8. Vata-Kapha
  9. Kapha-Vata
  10. Vata-Pita-Kapha

Aan de hand van een vragenlijst kan je vaststellen wat jouw score is op de drie basisconstituties vata, pitta en kapha. Wellicht scoor je overduidelijk heel hoog op vata, pitta of kapha, maar de kans is groot dat je hoog scoort op twee constituties. In de bijgaande test worden de diverse scores toegelicht.

Klik hier om naar de test te gaan (PDF in een nieuw tabblad).

Volgende week gaan we weer een stap verder in het volgende deel over Ayurveda. Mocht je ondertussen vragen hebben, dan hoor ik die natuurlijk graag. Laat ze onderaan dit blog achter en ik kom erop terug!

Met dank aan Viyan Rashid, docent Voeding & Diëtetiek (waaronder voedingsstijlen) aan de Hogeschool van Amsterdam voor de inspirerende lessen over Ayurveda.

Klik hier om verder te gaan met deel 3. 

Bronnen


Chopra D, Simon D. The Wisdom of Healing: A Natural Mind Body Program for Optimal Wellness. New York: Three Rivers Press; 1997.
Lad V, Frawley D. Ayurveda en kruiden. 2e druk. Amsterdam: Schors; 2008.
Chopra D. Je gewicht in balans.
Rashid V. Collegereeks Voedingsstijlen. 2013.
Saipriya Viswanathan: creative artist and writer. The Raga Ragini System of Indian Classical Music. http://www.saipriyaviswanathan.com/?page_id=32
Drew Lawrence consultation. Universal Mating Dance. http://www.drewlawrence.com/articles/Universal-Mating-Dance.php
Lad V, Frawley D. Ayurveda en kruiden. 2e druk. Amsterdam: Schors; 2008.

Ook interessant

Share this....

Deel dit met je vrienden!