low carb

‘Low carb’ is een hit. We maken ons allemaal zorgen over de hoeveelheid koolhydraten die we eten en iedere zichzelf respecterende dieetgoeroe adviseert ons: ‘Zo min mogelijk koolhydraten! Weg met het brood, aardappelen en de rijst. Liever geen fruit en ben jij nog niet suikervrij? Suiker is de nieuwe heroïne!’

Iedereen wil dus meer eiwitten, maar de vraag is: is dit wel gezond voor je? Of worden we van eiwitten sneller oud?

Voorbeelden koolhydraten: in suiker, koekjes, aardappelen, brood, maar ook in fruit en melk.

Voorbeelden eiwitten: in vlees, melk, kaas, eieren, maar ook in plantaardige producten als peulvruchten, noten, rijst en quinoa.

Voorbeelden vetten: in vette zuivel, zoals volvette yoghurt, kaas en boter, maar het zit ook in noten, avocado, plantaardige olie en natuurlijk in vlees en vis.

De natuurlijke route die ons lichaam kiest

Ons lichaam geeft de voorkeur aan glucose, onze hersenen verbruiken maar liefst 120 gram glucose afkomstig uit koolhydraten per dag.

Maar ook van eiwitten kan glucose worden gemaakt. Eiwitten worden in ons lichaam opgeknipt tot aminozuren, waarvan het lichaam weer nieuwe lichaamseiwitten (bijvoorbeeld spieren) maakt. Hiervoor heeft ons lichaam niet zoveel eiwitten nodig. Rond 1 gram per dag per kg lichaamsgewicht is meer dan genoeg. De gemiddelde Nederlander consumeert veel meer en zelfs veganisten krijgen bijna altijd genoeg binnen.

Een deel van de aminozuren die overblijven wordt door ons lichaam omgezet in glucose, zodat we het kunnen verbranden en de rest plassen we uit. Als we te veel moeten uitplassen dan kan dit zodanig belastend zijn voor de nieren dat deze hiervan schade ondervinden.

En tot slot kan ook een klein deel van vetten omgezet worden in glucose.

Als alle glucose op is, dan gaat het lichaam over op vetzuurverbranding. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij een extreem ‘low carb’ dieet (bijvoorbeeld Atkins). Het lichaam is dan in ketose, omdat het in plaats van glucose draait op ketonen die weer gemaakt zijn van vetzuren. Ketose zorgt ervoor dat vet verbrand wordt, maar het leidt ook tot allerlei klachten en tot verzuring van ons lichaam. Als je meer wilt weten over de gevaren van verzuring, lees dan nog eens mijn blog over alkaliseren.

Voordelen van meer eiwitten

Eiwitten bieden een aantal voordelen. Ze geven ons heel snel en ook langdurig een verzadigd gevoel. Dat is vooral een voordeel voor mensen die willen afvallen. Als je dezelfde hoeveelheid calorieën in de vorm van brood of in de vorm van biefstuk eet, dan zal de biefstuk je sneller en langer een vol gevoel geven.

Eten verwerken kost ook energie. Bij het verteren van vet en koolhydraten, raak je zo’n 5 tot 10% van de kilocalorieën kwijt door de voeding simpelweg te verteren. Bij eiwitten ligt dit percentage rond de 20%!

Geen koolhydraten

Wij krijgen energie (kilocalorieën) uit: koolhydraten, eiwitten, vetten, alcohol en een klein beetje van vezels. Koolhydraten en eiwitten leveren ons 4 kilocalorieën per gram, vet 9, alcohol 7 en vezels ongeveer 2 kilocalorieën per gram.

Minder koolhydraten betekent dus relatief meer eiwitten en vetten, tenzij je van plan bent de leemte op te vullen met flessen wijn ;-)

Atkins maakte het ‘low carb’ (laag koolhydraten) dieet tot een grote hit. Hij verving de koolhydraten inderdaad door eiwitten en vetten en in de praktijk betekende dit vooral véél meer vet. Later ontstonden betere varianten met meer balans tussen eiwitten en vetten, zoals bijvoorbeeld het South Beach of het Zone dieet.

Word je van minder koolhydraten gezonder?

Uiteraard is naar dit soort diëten onderzoek gedaan. Deze onderzoeken laten vooral zien hoe effectief de diëten zijn in termen van gewichtsverlies. Hoewel ‘low carb’ diëten de eerste dagen voor relatief veel gewichtsverlies zorgen, verdwijnt het verschil met andere diëten al na enkele dagen. De meeste ‘low carb’ diëten zijn dus net zo effectief als bijvoorbeeld een ‘low fat’ of regulier dieet met minder kilocalorieën.

Door beroemde diëten zoals die van Atkins, de Zone en South Beach eten heel veel mensen nu heel veel eiwitten. Ook sporters promoten het gebruik van extra eiwitten voor de spieropbouw. En dan zijn er natuurlijk ook nog de oer- of paleodiëten, waarbij mensen willen eten zoals de jagers/verzamelaars van een miljoen jaar geleden. Volgens de kenners aten we toen ook vooral eiwitten en heel weinig koolhydraten.

Een laatste trend is de combinatie van krachtsport en eiwitrijke diëten voor senioren. Blijkbaar is een paar keer opdrukken niet meer voldoende, de 60-plusser moet òòk aan de proteïne-shakes.

Maar is dit echt zo goed voor ons? Zijn er ook tegengeluiden?

Meer kanker door eiwit

In de jaren ’90 werd een interessante ontdekking gedaan. In een laboratorium werden muizen met leverkanker op twee verschillende diëten gezet. De helft kreeg een dieet met slechts 5% melkeiwit (caseïne) en de andere helft kreeg een dieet met 20% melkeiwit.

De muizen met 20% eiwitten waren na 100 weken allemaal overleden aan leverkanker, terwijl de muizen met 5% eiwit in hun dieet na 100 weken nog allemaal leefden. De onderzoekers waren stomverbaasd. Door het wel of niet toedienen van melkeiwitten waren ze in staat de groei van kankercellen ‘aan’ of ‘uit’ te zetten.

Hoewel dit nog niet zegt dat eiwitten slecht voor ons zijn, is het op z’n minst een punt dat verder onderzoek verdient.

Lang en gezond leven door ‘calorie restriction’

Eiwitten hebben ook veel te maken met ouderdom. Afgelopen zaterdag stond in de Trouw een bijzonder interessant artikel over het onderzoek van Professor Jan Hoeijmakers naar lang en gezond leven.

Professor Hoeijmakers onderzoekt muizen die door ‘calorie restriction’ langer en gezonder leven. ‘Calorie restriction’ betekent dat deze muizen zo’n 30% minder te eten krijgen. ‘Calorie restriction’ is succesvol bij veel diersoorten, maar of het ook werkt bij mensen weten we nog niet.

Hoeijmakers onderzoekt nu wat de werking van ‘calorie restriction’ is bij verschillende samenstellingen van het dieet. De vraag is dus: we weten dat 30% minder eten leidt tot langer en gezonder leven, maar wat moeten die muizen dan precies eten? Professor Hoeijmakers zei hierover het volgende:

We hebben het vermoeden dat het geheim zit in de bouwstenen van lichaamseiwitten. Sommige van die bouwstenen, aminozuren, kan het lichaam niet zelf maken. Als je juist van die aminozuren weinig binnenkrijgt, is dat misschien wel de prikkel waardoor het lichaam in de onderhoudsstand gaat. Dat zou dan de sleutel kunnen zijn om langer te leven én langer gezond te blijven.

Wat hij dus zegt is dat we misschien wel minder eiwitten moeten eten om langer en gezonder te leven!

Weet jij het?

Ik ben oprecht geïnteresseerd in de mening van iedereen die zich verdiept in voeding over eiwitten. Veel eiwitten eten is op het moment namelijk een hype en ik heb tot op heden nog niet echt kunnen achterhalen waarom eiwitten zo goed voor ons zouden zijn. Of is het misschien zo dat teveel eiwitten zorgen voor versnelde groei van kankercellen en veroudering van ons lichaam?

Heb jij een interessante visie over eiwitten? Laat het weten onderaan deze pagina. Ik sta ook open voor gastbloggers die over dit onderwerp wat te melden hebben, stuur hiervoor via deze link een bericht.

________________________________

Bronnen:

De Souza RJ, Swain JF, Appel LJ, et al. Alternatives for macronutrient intake and chronic disease: a comparison of the OmniHeart diets with popular diets and with dietary recommendations. Am J Clin Nutr. Jul 2008; 88(1): 1–11.
Mathus-Vliegen EMH. Beoordeling van gangbare en minder gangbare vermageringsdiëten en voedingsadviezen. Informatorium voor Voeding en Dietetiek. Houten: Bohn Stafleu Van Loghum; 2013. p. 862-896.
Hernandez TL, Sutherland JP, Wolfe P, et al. Lack of suppression of circulating free fatty acids and hypercholesterolemia during weight loss on a high-fat, low-carbohydrate diet. Am J Clin Nutr. 2010:91(3):578-85.
Youngman LD, Campbell TC. Inhibition of aflatoxin B1-induced gamma-glutamyltranspeptidase positive (GGT+) hepatic preneoplastic foci and tumors by low protein diets: evidence that altered GGT+ foci indicate neoplastic potential. Carcinogenesis. 1992;13(9):1607–13.
Algra W. Lang zullen we leven. Trouw. 19 april 2014.

Ook interessant

Share this....

Deel dit met je vrienden!